Części gitary: przewodnik dla początkujących

Główka i klucze

Na samym szczycie gitary siedzi główka (headstock), a na niej umieszczone są klucze. Obracając klucze, napinasz albo luzujesz struny i tym samym zmieniasz ich wysokość.

Może się wydawać, że klucz to klucz, ale jakość bywa różna. Lepsze klucze w zamkniętej obudowie (na przykład marek Grover czy Gotoh) trzymają strój znacznie dłużej niż tanie otwarte klucze w gitarach za 30 €. Jeśli gitara nie trzyma stroju, winowajcą są często właśnie klucze. Da się je wymienić, zobacz klucze do gitary. A jeśli problemem jest samo strojenie, pomoże porządny tuner.

Do czego służy siodełko

Siodełko (po angielsku nut) to mała listwa na dole główki, tam gdzie gryf spotyka się z główką. Struny przez nie przechodzą, a siodełko wyznacza ich rozstaw i wysokość nad podstrunnicą.

Dlaczego to ważne? Jeśli siodełko jest za wysokie, pierwsze progi trudniej się dociska. Początkującego bolą palce, a granie staje się frustrujące. Materiał, czyli plastik, kość, heban albo kość syntetyczna TUSQ, wpływa też na przenoszenie dźwięku i trzymanie stroju.

Gryf, podstrunnica i progi

Gryf to długa belka biegnąca od korpusu do główki. Podstrunnica (fretboard) to wierzchnia płyta przyklejona do gryfu, na którą naciskasz palcami. Wpuszczone są w nią metalowe paski, czyli progi (frets).

Materiał podstrunnicy wpływa na odczucie i brzmienie. Palisander brzmi cieplej, klon jaśniej i ostrzej. Dla początkującego nie ma to jednak wielkiego znaczenia, ważniejsza jest wygoda grania.

Uważaj na jedną częstą pomyłkę. Gdy ktoś mówi, że gitara ma „palisandrowy gryf", ma na myśli podstrunnicę. Sam gryf bywa z mahoniu albo klonu, podstrunnica to tylko ta cienka wierzchnia warstwa.

Numeracja progów i pozycje na podstrunnicy

Progi numeruje się od siodełka w stronę korpusu. Pierwszy próg jest najbliżej główki. Kiedy w poradniku czytasz „zagraj dźwięk na 3. progu", dociskasz palec w przestrzeń między drugim a trzecim metalowym paskiem, nie na sam pasek.

Im wyższy próg, tym wyższy dźwięk. Dwunasty próg leży mniej więcej w połowie menzury i brzmi dokładnie oktawę wyżej niż pusta struna. Większość gitar akustycznych ma 20 do 21 progów, elektryczne zwykle 21 do 24.

Jeśli dźwięki wyżej na gryfie się rozjeżdżają, przyczyną mogą być zużyte struny. To materiał eksploatacyjny, wymienia się go.

Kapodaster działa jak ruchome siodełko. Dociska struny tuż za wybranym progiem i przesuwa cały strój w górę, więc te same chwyty brzmią w innej tonacji.

Korpus gitary i mostek

Korpus to największa część gitary. W akustyku jest pusty i działa jak pudło rezonansowe, które naturalnie wzmacnia dźwięk strun. W gitarze elektrycznej to zwykle lite drewno, bo dźwięk wzmacnia wzmacniacz.

Mostek (bridge) to metalowa albo plastikowa część na korpusie, gdzie struny są zakotwiczone na dolnym końcu. Są trzy podstawowe typy:

• Mostek stały (hardtail) jest prosty, niezawodny i dobrze trzyma strój. Idealny dla początkujących.
• Vibrato albo tremolo to dźwignia, którą zmieniasz wysokość dźwięku w trakcie grania. Trzeba się przyzwyczaić do utrzymania stroju.
• Mostek blokowany (Floyd Rose) wytrzyma skrajne użycie dźwigni. Konstrukcja jest bardziej złożona i pasuje raczej zaawansowanym.

Do pierwszej gitary polecamy mostek stały, mniej kłopotu ze strojem i ustawieniem. Pełną ofertę znajdziesz wśród mostków gitarowych.

Przetworniki w gitarze elektrycznej

Przetworniki (pickupy) to elektromagnetyczne cewki umieszczone pod strunami gitary elektrycznej. Wyłapują ruch metalowych strun i zamieniają go na sygnał elektryczny, który idzie do wzmacniacza.

Są dwa główne typy:

• Singlecoil (na przykład Fender Stratocaster albo Telecaster) daje jasny, czysty i bezpośredni dźwięk z wyraźnym twangiem. Jest nieco bardziej podatny na przydźwięk.
• Humbucker (na przykład Gibson Les Paul albo SG) brzmi pełniej, cieplej i mocniej. Tłumi przydźwięk i jest typowy dla rocka i metalu.

Pozycja przetwornika też zmienia charakter. Przetwornik przy mostku brzmi ostrzej i bardziej skupiony, przy gryfie cieplej i pełniej.

Przetworniki da się wymienić nawet w tańszej gitarze i to jeden z najtańszych sposobów, by wyraźnie zmienić brzmienie. Zobacz przetworniki gitarowe albo przeczytaj, jak wybrać gitarę elektryczną. Ostateczny kształt brzmienia nada wzmacniacz gitarowy, do którego się wepniesz.

Jak wybrać pierwszą gitarę

Znasz już każdą część swojej gitary, a to solidna podstawa. Kiedy będziesz wybierać pierwszy instrument, będziesz wiedzieć, o co pytać i na co patrzeć. Zajrzyj do gitar elektrycznych, gitar akustycznych albo gitar klasycznych i wybieraj świadomie. Pomoże też poradnik, jak wybrać gitarę akustyczną.

A gdy będziesz gotowy na pierwsze akordy, przewodnik jak nauczyć się grać na gitarze poprowadzi cię krok po kroku. Co dokupić do instrumentu, znajdziesz wśród akcesoriów gitarowych. Do kieszeni wrzuć jeszcze kostki.

Najczęstsze pytania o części gitary

Jak nazywają się struny w gitarze?

Jak numeruje się progi w gitarze?

Ile progów ma gitara?

Jaka jest różnica między gryfem a podstrunnicą?